Toàn cảnh: tội nào, ra khỏi thế nào
Các bài 2–12 đã học tội gì, nặng nhẹ ra sao. Bài này học vị đã phạm làm sao để trở lại trong sạch.
| Nhóm tội | Cách ra khỏi tội | Học ở |
|---|---|---|
| Bất cộng trú pārājika | không ra khỏi được: không còn là Tỳ-khưu | Bài 2 |
| Tăng tàn saṅghādisesa | (parivāsa nếu có che giấu) → mānatta sáu đêm → giải tội bởi hai mươi vị | Phần 3–5 |
| Ưng xả đối trị nissaggiya pācittiya | xả vật, rồi trình tội | Bài 5 |
| Trọng tội, Ưng đối trị, Ưng phát lộ, Tác ác, Ác ngữ | trình tội với một vị Tỳ-khưu (hoặc nhóm, hội chúng) | Phần 2 |
Khi một vị phạm lỗi nhiều lần, không chịu nhận lỗi hay sửa lỗi, Tăng có năm hành sự kỷ luật (Tiểu Phẩm I, Chương Hành sự):
| Hành sự (Indacanda) | Pāli | Duyên khởi | Phần |
|---|---|---|---|
| Khiển trách | tajjanīya | nhóm Paṇḍuka và Lohitaka gây xung đột | 6 |
| Chỉ dạy | niyassa | Seyyasaka phạm nhiều tội | 6 |
| Xua đuổi | pabbājanīya | Assaji và Punabbasuka làm hư hỏng gia đình | 7 |
| Hòa giải | paṭisāraṇīya | Sudhamma sỉ vả gia chủ Citta | 7 |
| Án treo (ba loại) | ukkhepanīya | Channa; Ariṭṭha | 8 |
Mỗi thẻ trích nguyên văn Tạng Luật bản Việt của Tỳ-khưu Indacanda, Tiểu Phẩm I, kèm bản Pāli Mahāsaṅgīti (SuttaCentral); phần bình giải theo The Buddhist Monastic Code II (Ṭhānissaro Bhikkhu), các chương Penance & Probation, Disciplinary Transactions. Duyên khởi của các hình phạt Tăng tàn trong Tạng Luật là chuyện Ngài Udāyi phạm Tăng tàn 1; bài chỉ gọi là “một tội Tăng tàn”.
Trình tội nhẹ
Vì sao tội nhẹ cũng nên trình ngay? Tỳ-khưu Hộ Pháp
HT. Hộ Pháp (Gương Bậc Xuất Gia) dẫn Chú giải (Maṅgalatthadīpanī): cố ý phạm thì dù chỉ là tội nhẹ cũng là chướng ngại.
Āpannā āpattiyo’ti, sañcicca vītikkantā satta āpattikkhandhā, sañcicca vītikkantañhi antamaso dukkaṭadubbhāsitampi saggamaggaphalānaṃ antarāyaṃ karoti…
“…điều nguy hại đối với Tỳ khưu có tác ý phạm giới nhẹ như: dukkaṭa āpatti (tác ác), dubbhāsita āpatti (ác khẩu) cũng có thể làm nguy hại, cản trở sự tái sanh lên cõi trời dục giới, và sự chứng đắc các bậc thiền định, Thánh Đạo, Thánh Quả...”
Tỳ-khưu Hộ Pháp, Gương Bậc Xuất Gia, mục “Āpatti với Tỳ khưu”Đó là chướng ngại do vượt qua lời dạy (āṇāvītikkamantarāyika), một trong năm pháp chướng ngại. Nhưng Ngài cũng nhắc: “trong đời này chỉ có 2 Bậc hoàn toàn không phạm āpatti: Đó là Đức Phật Toàn Giác và Đức Phật Độc Giác.”
Phạm rồi thì có cách ra khỏi: trình tội xong, giới trở lại trong sạch.
Mānatta cho tội Tăng tàn không che giấu
Parivāsa (biệt trú) cho tội có che giấu
Đưa về lại ban đầu và giải tội
Con đường đứng dậy sau tội Tăng tàn
- Báo cho một vị Tỳ-khưu biết trước rạng đông hôm sau (nếu không, tội thành “có che giấu”).
- Nếu đã che giấu: xin Tăng (ít nhất bốn vị) ban parivāsa, hành đủ số ngày đã che giấu.
- Xin Tăng ban mānatta, hành đủ sáu đêm.
- Nếu giữa chừng phạm thêm Tăng tàn: xin Tăng đưa về lại ban đầu.
- Xin Tăng nhóm hai mươi vị giải tội; từ đó trở lại là Tỳ-khưu bình thường.
- Trước rạng đông hôm sau, vị ấy báo tội cho một vị Tỳ-khưu (bước 1 ở trên).
- Trong thời gian chịu hình phạt:
“…Nên cho vị ấy chỗ ngồi cuối cùng, chỗ nằm cuối cùng, trú xá cuối cùng của hội chúng, và vị ấy nên ưng thuận việc ấy.”
- Mānatta sáu đêm: vị ấy giữ trọn các phận sự (bước 3).
- Tăng nhóm hai mươi vị giải tội; vị ấy trở lại là Tỳ-khưu bình thường (bước 5).
Hai mươi hay hai mươi mốt vị? Tạng Luật nói hội chúng nhóm hai mươi vị giải tội, và vị được giải tội không được tính vào túc số (Bài 15, Phần 3). Vì thế HT. Hộ Pháp ghi “Chư Tỳ khưu Tăng ít nhất 21 vị trở lên mới hành Tăng sự cho thọ abbhānakamma”
: hai mươi vị trong túc số cộng với vị xin giải tội. Ranh giới nhỏ nhất cũng phải đủ chỗ cho 21 vị ngồi (Bài 18).
Hoàn tục giữa chừng rồi thọ giới lại Tạng Luật
Chương Tích lũy tội (Tiểu Phẩm I, Chương III) xét cả những vị đang có tội hay đang chịu phạt mà hoàn tục, về sau lại tu lên bậc trên:
“Này các tỳ khưu, trường hợp vị tỳ khưu đang hành parivāsa lại hoàn tục. Này các tỳ khưu, hình phạt parivāsa không áp dụng cho vị hoàn tục. Nếu vị ấy tu lên bậc trên lại, chính việc ban cho hình phạt parivāsa trước đây là dành cho vị ấy. Hình phạt parivāsa nào đã được ban cho là đã được ban cho tốt đẹp. Phần nào đã được hành parivāsa là đã được hành parivāsa tốt đẹp. Nên hành parivāsa phần còn lại.”
Tiểu Phẩm I, Chương Tích lũy tội — Tỳ-khưu Indacanda dịch“Này các tỳ khưu, trường hợp vị tỳ khưu phạm nhiều tội saṅghādisesa, có che giấu, rồi hoàn tục. Vị ấy đã tu lên bậc trên lại và không giấu giếm các tội ấy. Này các tỳ khưu, nên ban cho hình phạt parivāsa theo nhóm các tội đã được che giấu như thế trước đây đến vị tỳ khưu ấy, rồi nên ban cho hình phạt mānatta.”
Tiểu Phẩm I, Chương Tích lũy tội — Tỳ-khưu Indacanda dịchCác trường hợp vị đang chịu phạt mà xuống sa-di, bị điên, bị loạn trí… cũng giải quyết như vậy: hình phạt tạm không áp dụng; khi trở lại thì hành tiếp phần còn lại.
Ví dụ của HT. Hộ Pháp. Một vị che giấu tội Tăng tàn rồi hoàn tục đúng sáu tháng. Khi là cư sĩ, người ấy không liên quan đến tội của Tỳ-khưu. Nhưng nếu về sau thọ Sa-di rồi thọ Tỳ-khưu lại thì “Ngay sau khi trở thành Tỳ khưu, thì đồng thời sự phạm giới saṃghādisesa āpatti trước kia cũng trở lại ngay đối với vị tân Tỳ khưu ấy.”
Vị ấy phải hành parivāsa sáu tháng, mānatta sáu đêm, rồi xin Tăng giải tội.
Hành sự khiển trách và chỉ dạy
Hành sự xua đuổi và hòa giải
- Tỳ-khưu Sudhamma:
“Này gia chủ, hãy thứ lỗi. Tôi đang làm cho người hoan hỷ.”
- Vị sứ giả cùng đi do Tăng cử (vì lần trước Sudhamma đi một mình nhưng xấu hổ không dám xin). Nếu gia chủ chưa thứ lỗi, vị ấy nói:
“Này gia chủ, hãy thứ lỗi cho vị tỳ khưu này. Vị ấy đang làm cho người hoan hỷ.”
- Gia chủ Citta,
“…người thí chủ có niềm tin, mộ đạo, là người làm công quả, là người hộ độ hội chúng…”
, nguôi giận và thứ lỗi.
Án treo · khi kỷ luật bị lạm dụng · thử phán xét
⚖️ Thử phán xét — 10 tình huống
Các tình huống dựa trên Tạng Luật và BMC; trong thực tế, xin hỏi chư Tăng thông Luật.
“Tôi phải làm gì để chúng Tăng hoan hỷ?”
Trong Kinh Bhaddāli, đức Phật giải thích vì sao có vị bị Tăng xét kỹ, giải tội chậm, có vị được giải tội mau chóng. Điều quyết định không chỉ là phạm nhiều hay ít, mà là thái độ khi được chỉ lỗi:
📜Kinh Bhaddāli — Trung Bộ (MN 65)“…Tôi phải làm gì để chúng Tăng hoan hỷ?”
Idha pana, bhaddāli, ekacco bhikkhu abhiṇhāpattiko hoti āpattibahulo…
“Nhưng ở đây, này Bhaddali, lại có Tỷ-kheo, thường hay phạm giới tội, phạm nhiều giới tội, khi bị các Tỷ-kheo nói, không tránh né câu hỏi bằng một câu hỏi khác, không hướng câu chuyện ra ngoài vấn đề, không hiện khởi phẫn nộ, sân hận và bất mãn, xử sự chơn chánh, có tự lắng dịu, có chấm dứt giới tội, có nói: “Tôi phải làm gì để chúng Tăng hoan hỷ?” … Tốt lành thay, nếu chư Tôn giả, sau khi điều tra nhiều lần Tỷ-kheo này, hãy giải tội ấy một cách mau chóng.”
Trung Bộ, Kinh Bhaddāli (MN 65) — HT. Thích Minh Châu dịch
Thẻ thuật ngữ & trắc nghiệm
Thẻ thuật ngữ Pāli — bấm để lật
Trắc nghiệm 15 câu
✍️Bài tập Bài 17 — 59 câu, 8 dạng bàiTrắc nghiệm · Chọn nhiều · Đúng/Sai · Tình huống · Điền từ · Nối cặp · Sắp xếp · Phân loạiLàm bài tập →Tài liệu tham khảo
- Tỳ-khưu Indacanda (dịch), Tạng Luật – Tiểu Phẩm I (Chương I: Hành sự; Chương II: Parivāsa; Chương III: Tích lũy tội; Chương IV: Dàn xếp) và Phân tích Giới Tỳ-khưu (phần kết Tăng tàn), tamtangpaliviet.net.
- Ṭhānissaro Bhikkhu, The Buddhist Monastic Code II, các chương Penance & Probation, Disciplinary Transactions, dhammatalks.org — phần bình giải.
- Bản Pāli Mahāsaṅgīti (Cullavagga), SuttaCentral; HT. Thích Minh Châu (dịch), Trung Bộ, Kinh Bhaddāli (MN 65), SuttaCentral.
📚 Mở Thư viện: đọc hoặc tải trọn các sách này →