Sa-di là ai và lễ xuất gia

Trong Phật giáo Nam tông, người muốn xuất gia trước hết thọ sa-di (sāmaṇera): cạo bỏ râu tóc, đắp y, quy y Tam Bảo và giữ mười giới. Đến khi đủ hai mươi tuổi và đủ điều kiện, sa-di mới được Tăng cho tu lên bậc trên (upasampadā), trở thành Tỳ-khưu.

Sa-di nghĩa là gì? Tỳ-khưu Hộ Pháp

Ba bậc xuất gia Tỳ-khưu Hộ Pháp

Mốc tuổi tối thiểu theo Tạng Luật (mười lăm tuổi, hoặc trẻ đuổi được quạ) học ở Phần 4.

Thành sa-di là có ngay năm phần Tỳ-khưu Hộ Pháp

Năm phần ấy là khung của khu học này:

Bậc sa-di có từ khi hoàng tử Rāhula, con của Đức Phật, xin “phần thừa kế” và được cho xuất gia.

Duyên sự Tạng Luật

Ba vị thầy của sa-di Rāhula Tỳ-khưu Hộ Pháp

1. Ngài Sāriputta: “…là đức Thầy Tế độ (ācariyupajjhāya).”
2. Ngài Moggallāna: “…là đức Thầy lo lễ thọ Sa di cạo tóc, dạy mặc y cà sa, truyền Tam quy, dạy Sa di giới (pabbajjācariya).”
3. Ngài Mahākassapa: “…là Đức Thầy giảng dạy các pháp (ovādācariya).”

Sau khi Rāhula xuất gia, vua Suddhodana đến xin Đức Thế Tôn một điều. Từ lời xin ấy có quy định: người con chưa được cha mẹ cho phép thì không cho xuất gia.

Lời xin của vua Suddhodana Tạng Luật

Tạng Luật đặt hai mốc tuổi: một cho việc xuất gia làm sa-di, một cho việc tu lên bậc trên làm Tỳ-khưu.

Mười lăm tuổi và trẻ “đuổi được quạ” Tạng Luật

BMC dẫn Chú giải: “đuổi được quạ” nghĩa là một tay cầm cục đất, có thể đuổi quạ khỏi đồ ăn để trước mặt trong khi tay kia đang ăn. HT. Hộ Pháp ghi tuổi sa-di “từ 7 tuổi đến 19 tuổi”, và kể hoàng tử Rāhula xuất gia khi mới lên bảy.

Hai mươi tuổi mới tu lên bậc trên Tạng Luật

Mười bảy thiếu niên, thủ lãnh là Upāli, được cho tu lên bậc trên khi chưa đủ tuổi; ban đêm các vị khóc đòi ăn. Đức Thế Tôn khiển trách:

BMC: tuổi hai mươi tính từ khi thọ thai; thường cộng thêm sáu tháng vào số năm từ khi sinh. Người chưa đủ tuổi mà được cho thọ cụ túc thì không thành Tỳ-khưu; Chú giải nói vị ấy vẫn là sa-di.

Đại Phẩm kể nhiều hạng người không nên cho xuất gia. Mỗi lời quy định đều kết bằng câu “…vị nào cho xuất gia thì phạm tội dukkaṭa.” Tội thuộc về vị Tỳ-khưu cho xuất gia; người đã lỡ được cho xuất gia vẫn kể là đã xuất gia (BMC).

Mười hạng người Tạng Luật

Năm chứng bệnh: “…bệnh cùi, bệnh mụt nhọt, bệnh chàm, bệnh lao phổi, bệnh động kinh.” Duyên sự: người bệnh xuất gia để được thầy thuốc Jīvaka chữa, khỏi bệnh rồi hoàn tục.

Ba mươi hai trường hợp về thân thể Tạng Luật

Đại Phẩm kể ba mươi hai trường hợp, kết bằng câu “Dứt ba mươi hai trường hợp không nên cho xuất gia.”

Khác với các hạng ở Phần 5, có những hạng người không thể thành sa-di hay Tỳ-khưu: dù có làm lễ cũng không thành, và nếu đã lỡ cho tu lên bậc trên thì phải trục xuất.

Mười một hạng người không được phép thọ sa-di Tỳ-khưu Hộ Pháp

1. “Trộm Tăng tướng Tỳ khưu: giả Tỳ khưu sống chung với Tỳ khưu thật” (theyyasaṃvāsaka)
2. “Người từ ngoại đạo qua Phật giáo, song chưa bỏ tà kiến của ngoại đạo” (diṭṭhiyapakkantaka)
3. “Người ái nam” (paṇṇaka)
4. “Long vương hóa thành người nam” (tiracchāna)
5. “Người cận sự nam giết mẹ” (mātughātaka)
6. “Người cận sự nam giết cha” (pitughātaka)
7. “Người cận sự nam giết bậc Thánh A-ra-hán” (Arahantaghātaka)
8. “Người cận sự nam làm cho kim thân của Đức Phật bị vết bầm (máu)” (lohituppādaka)
9. “Người cận sự nam làm chia rẽ chư Tỳ khưu Tăng” (Saṃghabhedaka)
10. “Người cận sự nam hãm hại phạm hạnh Tỳ khưu ni” (bhikkhunīdūsaka)
11. “Người có lưỡng tính” (ubhatobyañjana)

Lời quy định trong Tạng Luật Tạng Luật

Cùng một khuôn câu ấy, Đại Phẩm quy định cho các hạng còn lại: “… anupasampanno na upasampādetabbo, upasampanno nāsetabbo”: chưa tu lên bậc trên thì không cho tu lên bậc trên, đã tu lên bậc trên rồi thì trục xuất.

Hai nhóm khác nhau thế nào? Bình giải · BMC

Tạng Luật chỉ dạy những điều cốt yếu: cạo râu tóc, đắp y, đảnh lễ, ngồi chồm hổm, chắp tay, đọc Tam quy ba lần. Nghi thức đầy đủ được truyền lại trong các nước Nam tông. Phần này theo Gương Bậc Xuất Gia của HT. Hộ Pháp, là “…nghi thức thọ Sa di, Tỳ khưu phổ thông, đang được hiện hành tại Myanmar (Miến Điện) từ trước cho đến nay.”

Từng bước của lễ thọ sa-di Tỳ-khưu Hộ Pháp

Khi nào thành sa-di thật? Tỳ-khưu Hộ Pháp

Chỗ hệ trọng của lễ thọ sa-di là lúc truyền và thọ Tam quy: cả thầy lẫn giới tử phải đọc đúng từng chữ theo cách phát âm Pāli (sáu nơi phát âm ṭhāna, sáu nhân phát âm karaṇa, bốn sự cố gắng payatana, mười cách phát âm byañjanabuddhi). Sách dẫn Chú giải:

Vì vậy sách khuyên: “…giới tử có ý nguyện thọ Sa di, điều trước tiên, cần phải gần gũi thân cận với một vị thầy để học cách thọ Tam quy, cách phát âm từng chữ, từng câu…”

Thầy tế độ và đệ tử như cha với con Tạng Luật

HT. Hộ Pháp ghi năm điều kiện của vị thầy tế độ theo Luật tạng: “1- Có 10 hạ trở lên. 2- Thông thuộc Tỳ khưu giới bổn và Tỳ khưu ni giới. 3- Thông thạo mọi cách hành Tăng sự lớn nhỏ. 4- Hiểu rõ những điều học từ trong bộ Mahāvagga và Cūḷavagga. 5- Có khả năng giảng dạy về danh pháp, sắc pháp.” Phận sự qua lại giữa thầy và trò học ở Bài 6.

Một thầy nhận mấy sa-di? Tạng Luật

⚖️ Thử phán xét — 8 tình huống

Đọc tình huống, chọn đáp án rồi xem giải thích.

Bậc sa-di bắt đầu từ một đứa trẻ xin cha “phần thừa kế” và được trao cái quý nhất: con đường xuất gia. Từ đó Đức Thế Tôn đặt các điều kiện để việc xuất gia không làm khổ gia đình, không thành chỗ trốn nợ hay trốn pháp luật, và người xuất gia đủ sức theo đời sống không nhà.

Lễ thọ sa-di ngắn mà hệ trọng: Tam quy phải được truyền và thọ đúng. Từ lúc chữ “gacchāmi” cuối cùng dứt, vị sa-di mang trên vai mười giới, mười pháp hoại, mười pháp hành phạt, bảy mươi lăm điều học và mười bốn pháp hành, là nội dung các bài tiếp theo.

Thẻ thuật ngữ Pāli — bấm để lật

Trắc nghiệm 15 câu

• Tỳ-khưu Indacanda (dịch), Tạng Luật – Đại Phẩm I, Chương Trọng Yếu, tamtangpaliviet.net.
• Tỳ-khưu Hộ Pháp (Dhammarakkhita), Gương Bậc Xuất Gia, Phần 3: Nghi thức xuất gia, theravada.vn.
• Ṭhānissaro Bhikkhu, The Buddhist Monastic Code II, chương Ordination, dhammatalks.org.
• HT. Thích Minh Châu (dịch), Tiểu Bộ Kinh – Tiểu Tụng, SuttaCentral.
• Bản Pāli Mahāsaṅgīti, Mahāvagga, Mahākhandhaka, SuttaCentral.

📚 Mở Thư viện: đọc hoặc tải trọn các sách này →